Srednjovjekovno Brskovo na Tari

 
Ocijeni >

Brskovo je najstariji srednjovjekovni grad na ovim prostorima i tokom XIII i dijela XIV vijeka veoma značajan ekonomski i trgovinski centar šireg regiona. Radi se o najvećem privrednom centru, na sjeveru Crne Gore toga perioda koji je opstajao i u vrijeme turske dominacije na ovim prostorima. Na čitavoj teritoriji današnje Crne Gore, Brskovo je bilo jedino privredno središte koje se po svom značenju moglo porediti sa gradovima u primorju. Ni većina centara na Jadranu nije imala toliku vrijednost proizvodnje i prihoda. Prvi pouzdani podatak o Brskovu nalazi se u povelji kralja Uroša I od 23. avgusta 1254. godine, u kojoj se dozvoljava Dubrovčanima da „gredu na Brskovo“. Međutim, najviše vijesti o Brskovu pruža građa iz Dubrovačkog arhiva. Dubrovčani su imali svog stalnog konzula već 1278. godine. To je izgleda bio Đorđe Petronić, koji je rješavao sporove svojih sunarodnika. Nekoliko decenija kasnije, kao dubrovački konzul u Brskovu pominje se Palma de Zauleco (1312.). 

Razvoj Brskova, kao rudarskog i trgovačkog centra, može se pratiti od sedamdesetih godina XIII vijeka, od kada su sačuvane knjige dubrovačke kancelarije i notarijata. U Brskovu je iskovan i prvi srpski novac, nalik na mletačke srebrnjake, ali za osminu lakši. Denaris de Brescea je latinski naziv za brskovski dinar. Kao trgovačko mjesto, Brskovo se posljednji put pominje 1399. godine, kada je palo pod tursku vlast. Napušteno je, prema nekim izvorima, tridesetak godina kasnije, prema drugim – rudnik je jedno vrijeme radio i u XVI vijeku. U nedostatku rudarskih stručnjaka, kralj Uroša I je doveo iz Njemačke rudare Sase. Sasi se u Jugoslovenskim zemljama pominju najprije u Brskovu. Vjerovatno, da je i prije Nemanjića, postajalo rudarsko naselje, jer ima podataka da su rudari kopali rudu iz Brskova još u Rimsko doba. 

Pošto srednjovjekovna Srbija nije imala svoju stalnu prijestonicu, već je, uglavnom, bila pokretna, duži boravak vladara u jednom mjestu uslovljavao je da ovo mjesto ima dvor. Tu bi pored vladara boravila pratnja, savjetnici i drugi dvorjani. U doba mira, boravak vladara u jednom mjestu, bio je, pored ostalog, uslovljen godišnjim dobom, a u vezi sa klimatskim pogodnostima mjesta, eventualnim lovištima. U drugoj polovini XIII vijeka, nalazi se privremeno dvor i u Brskovu, van sumnje kao ljetnji dvor, najvjerovatnije u doba vladavine Uroša I i kralja Dragutina. Hipotezu o postojanju dvora u Brskovu potvrđuje jedan lokalitet – poznato Kraljevo kolo kod Biogradskog jezera.

Na Brskovu – Gradina postoje ostaci neke građevine, a legenda kaže da je to bila kula kralja Uroša. Neposredno pored ostataka srenjovjekovnog grada Brskova, nalazi se ledina zvana Doganjica. Ima istorijskih podataka da se uz samu Doganjicu nalazio i Trg robova. Takođe, ovo je mjesto za dalja istraživanja, kako bi se otkrili ostaci prve carine.

Lokalitet sa imenom Brskovo, nalazi se na jednom brdu, oko 6 km istočno od Mojkovca. Najnovija arheološka otkopavanja na lokalitetu gdje je mogao biti Trg, nađeni su i otkopani kameni zidovi, koji su štitili grad od upada. Ipak, odkopi starih gradskih zidina, rudarske jame, ostavljaju prostora arheolozima, istoričarima i drugima da dalje istražuju ovaj lokalitet.