Jesenja analiza makroekonomskih trendova i strukturnih reformi

Vlada je, na današnjoj sjednici, usvojila jesenju analizu makroekonomskih trendova i strukturnih reformi - 2012. godine. Pojašnjeno je da je analizom obuhvaćena procjena makroekonomskih i fiskalnih pokazatelja za 2012. godinu, plan javnih finansija za 2013. i projekcija makroekonomskih indikatora za period 2013-2015. godine. 

Pored toga dat je pregled realizacije ekonomske politike u prva tri kvartala 2012. godine, sa prijedlozima za njeno unapređenje.

Uprkos negativnim trendovima iz okruženja, na čije je djelovanje Crna Gora, usljed veličine i otvorenosti sistema, posebno osjetljiva, analizama ekonomskih trendova u prvih devet mjeseci 2012. godine ide u prilog ostvarenje projekcije ekonomskog rasta od 0,5 odsto u 2012. godini. 

U analizi je ocijenjeno da turizam i sektor malih i srednjih preduzeća ostaje generator rasta crnogorske ekonomije. 

Rast prihoda turizma od 4,3 odsto generiše rast uslužnih djelatnosti poput maloprodaje i transporta, kao i bolju naplatu poreskih prihoda.

Strane direktne investicije bilježe rast na mjesečnom nivou, dostižući za devet mjeseci 11 odsto viši iznos u odnosu isti period 2011. i učešće od preko devet odsto procijenjenog BDP-a za 2012. 

S obzirom na to da je učešće SDI u BDP-u projektovano na 10 odsto za cijelu godinu, može se očekivati da će njihov iznos premašiti projekciju.

Mjere poreske politike u pravcu bolje naplate poreza i suzbijanja sive ekonomije, kao i restriktivne mjere u pravcu smanjivanja državne potrošnje i obezbjeđivanje nedostajućih sredstava pod povoljnim uslovima kod Svjetske banke činedržavne finansije likvidnim na svakodnevnoj osnovi.

Bilans usluga i ove godine bilježi rast suficita sa 5,5 odsto u prvoj polovini 2011. na 6,7 odsto BDP-a u istom periodu 2012. godine.

Povjerenje u bankarski system se ogleda u stalnom rastu depozita stanovništva i privrede. Bankasrki depoziti su u trećem kvartalu premašili kredite, pa je pokrivenost kredita depozitima iznosila 1,06.

Na tržištu rada, potražnja za radnom snagom nadmašuje ponudu, pa je zabilježen rast zaposlenosti od 1,7 odsto, a od marta se bilježi konstantan pad stope nezaposlenosti.

Što se negativnih trendova tiče, neki su nastavili da egzistiraju, a neke su kreirala nova kretanja na svjetskom i domaćem planu.

Nelikvidnost privrede i smanjena kreditna aktivnost banaka otežavaju poslovanje preduzeća, realizaciju biznis ideja i projekata, kao i naplatu državnih prihoda.

Strukturne promjene u proizvodnji aluminijuma na svjetskom planu i snižavanje cijena aluminijuma utiču na gašenje proizvodnih jedinica u Evropi. Zatvaranjem proizvodnih pogona i nepostojanjem izvora za snabdjevanje energijom, KAP je uticao na smanjenje industrijske proizvodnje i izvoza, što umnogome utiče na makroekonomske i fiskalne performanse.

Rast inflacije u devet mjeseci 2012. godine je, u najvećoj mjeri, bio opredijeljen rastom regulisanih cijena (cijene električne energije, akciza i taksi), rastom cijena hrane na domaćem i evropskom tržištu zbog neuspjelih usjeva i ekstremnih suša i rastom cijena goriva na svjetskom tržištu.

Pad izvoza uzrokovan je padom cijene aluminijuma na svjetskom tržištu i padom proizvodnje u KAP-u, koji čini oko 40 odsto crnogorskog izvoza, dok je sporiji rast uvoza posljedica niže investicione i finalne potrošnje, odnosno nižih SDI i kredita.

Rastući udio neto greški i omaški u bilansu plaćanja u prvoj polovini 2012. na 14 odsto procijenjenog BDP-a ili za 46 odsto u odnosu na iznos iz istog perioda prošle godine, još jednom dovodi u pitanje realnost visokog deficita tekućeg računa.

Sporiji ekonomski rast, rigidnost mandatornih budžetskih izdataka i rastući poreski dug, uticali su na procjenu fiskalnih tokova do kraja godine. Tako je preliminarna procjena deficita budžeta na nivou od 4,1 odsto BDP-a, a državnog duga na nivou od 52,06 odsto u 2012. godini.